علوم باغبانی
 اصول فنی احداث باغ انار
 مقدمه

انار بوم ي ايران است و در تماماستانهاي كشور، ب ه استثناء استانهمدان، ارقام متفاوتي از انار بصورت
اهلي، وحشي و يا زينتي ، آبي يا ديم وبصورت انبوه يا پراكنده ديده م يشود.كشت و كار انار تجاري از قدي مالايامدر مناطق حاشيه كوير رواج داشت هاست. فارس، مركزي، اصفهان،خراسان رضوی و يزد به ترتيب مه مترين استا نهاي انارخيز كشور را تشكيل م يدهند.زيبايي، تنوع رنگ، طعم و مزه، ارزش غذايي بالا، خواص ويژه دارويي و ضدسرطاني وتنوع فراورد ههاي تبديلي، در كنار توصي ههاي ديني و مذهبي، از انار يك ميوه استثناييوب ينظير ساخته و نظر مشتاقان فراواني را از سراسر جهان به خود جلب نموده است.
سازگاري با شرايط مختلف اقليمي، تحمل شرايط نامساعد آب و خاك مثل ك م آبي وشوري، تكثير آسان و كم توقعي از ديگر محسنات اين درخت ايران يالاصل است.انار در بين مسلمانان به ميو هي بهشتي معروف است و در آيات 99 و 141 سور ه انعام وآي ه 68 سوره الرحمن و همچنين در كلام معصومين)ع( از آن ياد شده است. گل و ميو هيانار براي كارتاژيها )فينيقي ها يها( جنب هي تقدس داشته و با اين انگيزه با غهايي از انار
احداث نموده بودند. يونانيان قديم هم بر اين عقيده بودند كه آفرديت اله هي عشق، اين
گياه را در يونان كاشته و وجود آن سبب گشايش و فراواني م يگردد.
متأسفانه، خشكسال يهاي پ يد رپي، كاهش كمي و كيفي آبهاي زيرزميني، استر سهاي
اقليمي مثل سرم ازدگي و آفتا بسوختگي، خسارت تعدادي از آفات و امراض مثل
كر مگلوگاه، كنه قرمز پاكوتاه و تركيدگي، بصورت يك مجموع هي مرتبط انارستانهاي
كشور را تهديد م يكند. اين در حالي است كه رقباي سنتي انار ما، مثل اسپانيا و رقباي
 جديدمان، مثل هند، چين و آمريكا در تدارك افزايش كمي و كيفي انار و تصاحب
بازارهاي جهاني هستند.
 خصوصيات گياهشناسي انار
درخت يا درختچه اي بزرگ و پر شاخ و Punica granatum L. انار با نام علمي
برگ با پاجوش هاي زياد از شاخه ي پيدازادا ن، رده ي نهان دانگان ، دولپه اي و متعلق به
مي باشد. تمام انارها ي معمولي يا Punicaceae كوچكترين خانواده ي گياه ي، يعني
خوراكي و همينطور ارقا م زينت ي انار جزء گون هي گراناتوم مي باشند.
برگهاي درخت انار نيزه اي شكل با كناره هاي صاف و ندرتاً كنگره اي مي باشد. كه
به صورت منفرد يا فراهم روي شاخه هاياصلي و فرعي قرار دارند. رنگ برگها برحسب واريته، از سبز بسيار روشن تا سبزتيره متغير مي باشد. معمولاً رنگ برگ درارقام شيرين روشن تر است.گل انار درشت، كامل، بدون بو و معمولاًبه رنگ گلي تا قرمز پررنگ است. گلها5كاسبرگ مي باشند. كاسه ي گل كه در امتداد نهنج قرار دارد، لوله اي، - داراي گوشتي و ضخيم است. گلبرگ ها به ديواره ي داخلي نهنج چسبيده و تعداد آنها مساوي
كاسبرگ ها م يباشد. گلبرگ ها بعد از گرده افشاني م يريزند. در حاليكه كاسبرگ ها عضو
دائمي در گل و ميوه هستند. تعداد پرچم هاي هر گل برحسب رقم متفاوت و در هر گل
200 عدد پرچم وجود دارد. بساك ها در انتهاي ميله ي پرچم واقع و مادگي با  يك خام هي منفرد و كلال هي گسترده در ميان پرچم ها قرار دارد.
3 مرتبه و در هر نوبت دو نوع گل توليد م يكند. - درخت انار در طول فصل رشد 4
يك عده گلهايي هستند كه به ميوه تبديل م يشوند و به گل ثمري يا گل مثمر معروفند
و عده ي ديگر گلهاي علفي يا غيرثمري كه م يريزند. گلهاي مثمر، كشيده و قطرشان در
محل اتصال به اسپور )ميخچه( بيشتر از قطرشان در گلوي گل است. گلهاي غيرمثمر
نسبت به گلهاي مثمر كوتاه تر و قطرشان در محل اتصال به اسپور كمتر از قطرشان در
گلوي گل است. همچنين در گلهاي ثمري خامه طويل تر و سطح كلاله بالاتر از پرچم
است در حاليكه در گلهاي غيرمثمر خامه كوتا هتر بوده و سطح كلاله پايي نتر از سطح
پرچ مهاست. گاهي در انار گلهايي با مشخصات بينابين نيز ديده م يشود.
گل انار روي اسپور های کوچک به صورت منفرد یا چند تایی تولید می شود. این
اسپور ها دارای رشد بطئي بوده و برای سه تا چهار سال قدرت تولید میوه در آنها وجود
دارد. اسپور های میوه دهنده اکثراً در قسمت بیرونی درخت تشکیل م یشوند.
تشكيل گل انار روي اسپورهاي كوچك
درخت انار در چند نوبت گل م يدهد. گلهاي سري اول از اواخر فروردين به تعداد خيلي
زياد ظاهر م يشود. علاوه برگلهاي غير مثمر تعداد زيادي از گلهاي ثمري نيز ريزش م يكنند.
  اين ريز شها عادي است. كنترل
شته انار و اجتناب از آبياري درزمان گل م يتواند از ريزش بيشاز اندازه گل انار جلوگيري نمايد.گلهاي سري دوم و سوم ب ه ترتيبدر اواخر خرداد و اوايل شهريورظاهر م يشوند. انارهاي حاصلاز گلهاي دوم و سوم، كوچك و
نامرغوب م يباشند.ميو ههاي حاصل از گل سومميوه انار نوعي سته است. ظهور گل و توليد ميوه در انار از سا لهاي اوليه و حتي در خزانهشروع م يشود، اما توليد ميوه قابل ذكر از سال چهارم شروع و در سنين 15 تا 20 سالگي بهتوليد عادي م يرسد. درخت انار سا لآوري ندارد و در صورت تغذيه مناسب و فراهم بودن
شرايط محيطي مناسب و مواجه نشدن با خطر سرمازدگي، هرسال محصول م يدهد.
تنوع رنگ در دانه انار
  ريشه درخت انار با توجه به رقم، فاصله كاشت، نوع خاك، شخم، كود دهي، نحو ه آبياري
2 تا 3 متر بطور افقي نفوذ / 1 متر بطور عمودي و 5 / و ساير مراقب تهاي زراعي متفاوت وتا 5
و گسترش م ييابد. اما حداكثر حجم ريشه در عمق 20 تا 70 سانتيمتري خاك قرار دارد.
عملكرد و طول عمر درخت انار
عملكرد درخت انار با توجه به رقم، سن درخت، نحوه ي مراقبت هاي زراعي )آبياري،
شخم، هرس، تغذيه، كنترل منطقي علفهاي هرز و مديريت آفات و بيماريها( متفاوت
است. براساس آمار منتشره توسط وزارت جهاد كشاورزي، متوسط عملكرد باغات انار
كشور در سال زراعي 1384 برابر 12519 كيلوگرم در هكتار بوده است. اين درحالي است
كه عملكرد اناركاران نمونه بسيار بالاتر و تا 120 تن انار در هكتار نيز گزارش شده است.
عمر اقتصادي و باردهي درخت انار نيز با توجه به رقم و نوع مراقب تهاي زراعي متفاوت و
30 سال م يباشد. هرچند درخت انار قادر است بيش از 100 سال هم عمر كند - معمولاً بين 40
و همچنان محصول بدهد ولي ميزان توليد در سنين بالا بتدريج كاهش و حساسيت درخت
به استر سهاي محيطي مثل سرم ازدگي افزايش م ييابد. توصيه م يشود باغهاي قديمي
و مسن)بالاتر از سن باردهي اقتصادي( با ك فبري تدريجي و تربيت پاجوش و عندالزوم
استفاده از پيوند، نو و اصلاح گردد.
شرايط آب و هوايي مناسب براي انار
درخت انار ميوه اي است گرمسيري تا نيمه گرمسيري كه در نواحي ساحلي و مرطوب
به صورت درخت هميشه سبز مي باشد ولي در نواحي خشك با زمستانهاي سخت،
بصورت درخت خزان دار است. درخت انار بطور طبيعي در دامنه وسيعي از شرايط
آب و هوايي رشد مي كند و به انواع خاكها سازگاري نشان مي دهد. گسترش سراسري
درختان انار در كشور، به جز استان همدان، گواه بر اين ادعاست. اما بيشترين سطح
زير كشت و توليد اقتصادي انار متعلق به مناطق حاشيه ي كوير، با تابستان هاي گرم
وخشك مي باشد.انار در محدوده 41 درجه عرض شمالي و جنوبي گسترش دارد. حداكثر تا ارتفاع 1600
متري از سطح دريا رشد مي كند و نياز سرمايي آن با 200 تا 400 درجه حرارت بين صفر
تا 7 درجه سانتيگراد تأمين مي گردد. درخت انار به سرما حساس است و از سرماهاي
پايين تر از 15 - درجه سانتيگراد در زمستان به شدت خسارت مي بيند، به طوريكه
اناركاران مجبور به كف بر كردن درختان انار مي شوند. درختان مسن و انارهاي شيرين به
سرما حساس ترند. سرماي بهاره هم موجب ازبين رفتن گل، برگ و سرشاخه هاي جوان
انار م يگردد. گرماهاي شديد )بالاتر از 40 درجه سانتيگراد( نيز باعث خسارت به ميوه و
درخت انار مي شود. به منظور كاهش اثرات شرايط نامساعد محيطي، از جمله سرما، گرما
و نور شديد، در مناطق حاشيه كوير مي توان با انتخاب ارقام مقاوم و نيز رعايت پاره اي
از مسائل زراعي از جمله انتخاب صحيح محل احداث باغ، هرس مناسب، جهت درست
كاشت و مديريت منطقي علفهاي هرز، ميزان خسارت را تقليل داد. شيب هاي شمالي و
كاشت انار در دامنه ارتفاعات هم خطر سرما را كم مي كند. برعكس كاشت درخت در
نوك تپه ها و يا قعر دره ها و همچنين كاشت درخت در شيب هاي رو به جنوب خطر سرما
و ي خزدگي را افزايش م يدهد.
 كشورهاي توليد كننده انار
انار علاوه بر ایران، در 35 كشور ديگر جهان، از جمله هندوستان، تركيه، افغانستان،
عراق، پاكستان، سمرقند، ارمنستان، گرجستان، ازبکستان، تاجيكستان، آذربايجان،
تركمنستان، يوگسلاوي سابق، مصر، تونس، ليبي، سوريه، لبنان، فلسطين اشغالي،
سودان، برمه، بنگلادش، موريتاني، مراكش، قبرس، اسپانيا، ايتاليا، يونان، فرانسه، چين،
آلمان، ژاپن، روسيه، استراليا و آمريكا انار وجود دارد. در حال حاضر جمهوری اسلامی
700 تن توليد، اولین توليد / ایران با حدود 64000 هكتار سط ح زير كشت و بیش از 000
كننده و صادركننده ي انار دنياست. فارس، مرکزی، اصفهان، خراسان رضوی و یزد به
ترتیب مهمترین استانهای انارخیز کشور می باشند.
متأسفانه در سالنامه آماري فائو و ديگر منابع جهاني، سطح زيركشت، ميزان توليد،
عملكرد و صادرات انار موجود نيست. بر اساس پاره اي اطلاعات آماري متفرقه، در بين
كشورهاي توليد كننده انار بالاترين سطح زيركشت و تنوع انار، بعد از ايران، به هندوستان،
جمهوري هاي تازه استقلال يافته آسياي مركزي و اسپانيا تعلق دارد. سطح زيركشت انار
در هندوستان معادل 42000 هكتار و در اسپانيا 3400 هكتار گزارش شده است.
نيازهاي اساسي درخت انار
-1 آب )نياز آبي، كيفيت آب و ميزان آب مصرفي در باغهاي انار(
آب از جمله عوامل مؤثر در توليد اقتصادي انار محسوب مي گردد. هرچند درخت
انار به شرايط كم آبي مقاوم است و شواهد نشان م يدهد، حتي باغ هايي كه چند سال
آبياري نشده اند، بعد از آبياري، مجدداً شروع به رشد نموده و پاجوش هاي زيادي توليد
مي كنند و با تربيت اين پاجوش ها مي توان بار ديگر آنرا به يك باغ پرمحصول و اقتصادي
تبديل نمود. با اينحال كميت و كيفيت آب براي درختان انار عامل تعيين كننده در ميزان
عملكرد و كيفيت ميوه و حتي مديريت آفات آن م يباشد.
براي انار بسيار )ds/m( كمتر از 2 دس يزيمنس بر متر )Ec( آبهاي با هدايت الكتريكي
مناسب است. اما تحت شرايط خاص از جمله در اختيار داشتن آب كافي، مناسب بودن
 بافت و عمق خاك و داشتن زهكش، مي توان با مديريت خوب، از آبهاي با هدايت الكتريكي
تا 5 دس يزيمنس بر متر نيز استفاده نمود. شور يهاي بالاتر باعث افت شديد كمي و كيفي
محصول و افزايش حساسيت درخت در مقابل استرس هاي محيطي مي گردد.
ميزان آب مورد نياز انار در استان يزد حدود 11000 متر مكعب در هكتار برآورد شد هاست.
بر اساس تحقيق ديگري در اصفهان ميزان آب مصرفي در روش آبياري سطحي)غرقابي(
حدود 22000 تا 26000 متر مكعب و در روش آبياري قطر هاي 7500 تا 13000 متر مكعب در
هكتار متغير بوده است. اين آزمايش و پار هاي تحقيقات ديگر توصيه بر استفاده از روش
آبياري قطر هاي دارد. در اين روش علاوه بر افزايش راندمان آبياري و صرف هجويي 50 تا
44 درصد افزايش يافته است. به علاوه / 60 درصدي آب مصرفي، عملكرد نيز بين 21 تا 5
هيچگونه شوك يا تنش رطوبتي ناشي از تغيير سيستم آبياري درختان مورد آزمايش) 10 تا
16 ساله( از روش سطحي به قطر هاي مشاهد ه نشد هاست.
-2 خاك مناسب براي احداث باغ انار
از جمله ي ويژگيهاي با ارزش درخت انار، انعطاف پذيري آن نسبت به انواع خاكها و
تحمل كم آب ي و شور ي آب و خاك مي باشد. انار را مي توان در انواع خاك ها از شني تا
رسي و حتي اراضي شور كشت كرد، اما درخت انار براي رشد مطلوب، به خاكي با زهكشي
خوب و بافت متوسط رسي احتياج دارد. خاكهاي با بافت شني- رسي مناسب ترين خاك
كمتر از 2 دس يزيمنس )Ec( براي توليد انار م يباشند. بافت لوم و هدايت الكتريكي
1 متري / بر متر حد مطلوب براي خاك باغ انار م يباشد. ريشه ي درخت انار تا عمق 5
20- زمين نفوذ م يكند و قدرت ريش هزايي آنها بالاست ولي حداكثر ريشه ها در عمق 50
سانتيمتري قرار دارند. شخم سالانه و مصرف كودهاي دامي در بهبود شرايط فيزيكي،
تهويه بهتر خاك، گسترش ريشه و افزايش كمي و كيفي ميوه بسيار مؤثر است.
به تجربه ثابت شده است كه باغ هاي قديمي انار براي احداث باغ نو مناسب نيست.
ميزان گيرايي قلمه و نهال انار و رشد و نمو بعدي آن در اين اراضي بسيار پايين است.
استقرار تعداد زيادي از بيمارگرهاي خاكزي، مثل نماتدها، مي تواند يكي از دلايل آن
باشد. براي نوسازي و اصلاح اين گونه باغ ها مي توان از روش ك فبري تدريجي )درصورتيكه
ارقام آن مناسب باشند( و از روش سربرداري و پيوند براي اصلاح ارقام نامرغوب استفاده
  كرد. به هر حال توصيه م يشود، حتي الامكان از باغ هاي قديمي براي احداث باغ جديد
استفاده نشود و در صورت الزام، بعد از پاكسازي باغ قديمي، زمين براي چند سال به
حالت آيش گذاشته شود و يا به كشت غلات اختصاص يابد و سپس اقدام به احداث باغ
جديد گردد.
اصولاً درخت انار به نور كافي نياز دارد و درختاني كه در زير درختان بزرگ تر قرار
م يگيرند، فاقد توليد مناسب م يباشند. معمولاً شاخه هايي كه فضاي آزادتري داشته و از
نور كافي برخوردارند، گل و ميوه بيشتري توليد مي كنند. به همین دليل توصیه م یشود
که درختان انار در محل نور گیر و با فاصله مناسب كاشته شوند.
   عمليات احداث باغ انار
-1 آماده سازي زمين اصلي
قبل از انجام هر اقدامي لازم است با مطالعات خاكشناسي و بررسي پروفيل خاك
محل احداث باغ، از عدم وجود لايه هاي غيرقابل نفوذ اطمينان حاصل نمود. در صورت
مشاهده چنين لايه اي ابتدا بايد، با نظر كارشناس، نسبت به شكستن آن اقدام گردد.
چنانچه قبلاً نيز اشاره شد باغ هاي قديمي براي احداث باغ جديد انار مناسب نيست.
آماد هسازي بستر كاشت باغ انار به يكي از سه روش زير انجام م يشود:
-1 شخم تمام زمين باغ با لدر به عمق حدود يك متر. كاري كه در قديم در مناطقي
مثل استان يزد تحت عنوان احياء باغ بوسيله شخم عميق)شخم دوبيل( مرسوم بوده
50 سانتيمتر با بيل شخم - است. در اين روش زمين محل احداث باغ را به عمق حدود 60
عميق زده و در هر رديف شخم مقداري از ضايعات كشتارگاهي، مثل شاخ و استخوان
مي ريختند. اين مواد در سالهاي بعد تجزيه و بتدريج در اختيار درخت قرار مي گرفت.
استفاده از اين دانش بومي مي تواند با اصلاحاتي در احداث باغات جديد بكار گرفته شود.
بديهي است در اين روش، بدليل نرم شدن تمام سطح باغ، گسترش ريشه درخت راحت تر
انجام شده و سرعت رشد آن بهتر خواهد بود.
  -2 شخم محل ردي فهاي كاشت بصورت نواري به عرض و عمق حدود يك متر
1 و اصلاح خاك آن در محل غرس نهال ×1× -3 كندن چاله به ابعاد 1
40 تن كود دامي - توصيه م يشود در هر هكتار زمين محل احداث باغ انار حدود 50
300 كيلوگرم از هريك از كودهاي فسفره و پتاسه و به همين ميزان - پوسيده و مقدار 400
كودهاي گوگرد ي با خاك محل كاشت درخت مخلوط گردد.
  2- فاصله، جهت و تراكم كاشت
با توجه به آب و هواي منطقه، شرايط زمين، آب وخاك، جهت باد غالب در منطقه و
نوع ارقام مورد نظر، سيسم كاشت و فاصله ي بين رديف ها و بين درختان و جهت كاشت
تعيين مي گردد. به منظور كاهش خسارت آفتا بسوختگي جهت شمالي- جنوبي براي
رديف هاي درختان انار پيشنهاد مي گردد. فاصله بين درختان نيز با توجه به رقم و شرايط
 
3 پيشنهاد مي گردد. در اين صورت تراكم درخت در هر هكتار × 3 و يا 6 ×5 ، 4× منطقه 4
550 اصله خواهد بود. - باغ انار حدود 650
 3- روش هاي تكثير انار
آسا نترين و باصرفه ترين روش تكثير انار در ايران از طريق قلمه م يباشد. تكثير
انار از طريق بذر و همچنين به روش خوابانيدن، پيوند و پاجوش نيز امكان پذير بوده و
در بعضي از مناطق و يا در موارد خاص مورد استفاده قرار مي گيرد. ازدياد انار از طريق
بذر صرفاً براي كارهاي تحقيقاتي انجام مي شود. زيرا درختان حاصل از تكثير بذري
نمي توانند خصوصيات مادري خود را حفظ كنند.
 4- مشخصات قلمه و زمان تهيه آن
2 ساله بارده درختان سالم و از ارقام مرغوب مورد نظر - قلمه را بايد از شاخه هاي 3
تهيه نمود. تهيه قلمه از شاخه هاي نرك مناسب نيست. گرچه اين دسته از قلم هها قدرت
گيرايي بالاتري دارند، ولي درختان حاصل از آنها كم بار خواهد بود. طول مناسب قلمه
حدود 40 سانتيمتر و قطر آن مي تواند از يك تا 3 سانتيمتر متغير باشد. مناس بترين
زمان تهيه قلمه اواخر زمستان و در هنگام بيدارشدن جوانه ها مي باشد. در اين زمان
جوانه ها قرمز رنگ هستند. البته در صورت وجود شرايط و امكانات مناسب براي كنترل
سرماي زمستانه، تهيه قلمه و كاشت آن در اواسط پاييز نيز امكا نپذير است. قلمه را
مي توان در زمين اصلي و يا در خزانه كاشت. توصيه مي شود، ابتدا قلمه را در خزانه
بكاريم و نها لهاي حاصل را در سال بعد به زمين اصلي منتقل كنيم.
 5 -ارقام انار
انار بومي ايران و ذخائر غني ژنتيكي از ارقام مختلف انار، از جمله توانمنديهاي ب ينظير
كشور محسوب م يگردد. وجود بيش از 760 توده انار با ويژگ يهاي متفاوت در كلكسيون
جامع ذخائر توارثي انار مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي يزد گواهي بر این مدعاست.
به همين دليل در هريك از مناطق عمده اناركاري كشور تنوع زيادي از ارقام شيرين، ترش،
ميخوش، پوست قرمز، پوست سفيد، زودرس و ديررس وجود دارد. با بهر هگيري از اين
پتانسي ل قوی م يتوان به راحتي ارقام مورد نظر را انتخاب و با توجه به روش آسان و زود
 بازده تكثير انار )روش قلمه( نهال مورد نياز را تأمين كرد. انار رباب نيريز فارس، ملس ساوه،
ملس دانه سياه يزد، ملس يزدي، شيش هكپ فردوس، نادري بادرود، قجاق قم، اردستاني مه
ولات، بجستاني گناباد و خزر بردسكن از مهمترين ارقام صادراتي انار كشور و رقم واندرفول
معروفترين رقم انار در اسپانيا و آمريكا م يباشد. )Wonderful(
انتخاب رقم انار يكي از موارد بسيار مهم در احداث باغ انار مي باشد كه سهل انگاري و
يا كم توجهي به آن مي تواند عواقب ناخوشايند و خسارات جبران ناپذيري را در بر داشته
باشد. در انتخاب رقم ، توجه به نكات ذيل ضروري است :
 1 -انتخاب رقم بايد بر اساس هدف و برنام ه پي شبيني شده براي نحوه مصرف محصول
باغ صورت گيرد. اين هدف مي تواند صادرات، تازه خوري، توليد كنسانتره و يا تركيبي از
آنها باشد.
 2 -حت يالامكان رقم انار از بين ارقام بومي منطقه با ويژگيهاي مورد نظر انتخاب شود.
 3- درختان مرغوب و مورد نظر را در زمان برداشت انتخاب و علام تگذاري كنيد.
 4- حتي المقدور باغدار خودش نهال مورد نياز خود را توليد كنيد و در غير اين صورت
نهال را از توليدكنندگان مطمئن و از نهال هاي پلا كخورده مورد تأييد مؤسسه تحقيقات
ثبت و گواهي بذر تهيه نمايد.
 5- از كشت درهم ارقام خودداري شود. در صورت تمايل به داشتن ارقام متنوع، هر
رقم در قطعات جداگانه كشت گردد.
 6- حساسيت ارقام انار به استرس هاي محيطي مثل سرمازدگي و آفتا بسوختگي
متفاوت مي باشد. بنابراين در انتخاب رقم به اطلاعات هواشناسي منطقه و خصوصيات
رقم توجه شود.
 7- بسياري از صفات كمي وكيفي ارقام انار با انتقال از يك منطقه به منطقه جديد فرق
م يكند. لذا بايد از كاشت وسيع ارقام جديد، بدون مطالعه و بررسي جداً خودداري گردد.
ايجاد با غهاي سازگاري از ارقام مختلف م يتواند ريسك سرماي هگذاري را تقليل دهد.
  6- خزانه توليد نهال انار
زمين خزانه بايد از زمين هاي بكر، سالم با خاك حاصلخيز و شيرين انتخاب گردد.
زمي نهايي كه قبلاً زير كشت سبزي و صيفي و يا باغ بوده است، براي ايجاد خزانه مناسب
نيست. بعد از انتخاب زمين مناسب، آنرا شخم زده و سپس به صورت جوي و پشته در
م يآوريم و قلمه ها را به فاصله 10 سانتيمتر از يكديگر در دو طرف پشته و ب هصورت مايل،
5 سانتيمتر از قلمه ها بيرون از خاك و بقيه در زير خاك باشند، م يكاريم. - به نحوي كه 10
مصرف هيچ نوع كود، اعم از دامي يا شيميايي، براي زمين خزانه انار توصيه نم يشود.
 7- كاشت نهال انار
جهت كاشت نهال انار، بعد از تسطيح، شخم و كوددهي، ابتدا يك آبياري سنگين
انجام مي دهيم تا خاك شخ مخورده، نشست كند. بعد از گاورو شدن زمين، تسطيح نهايي
صورت گرفته و طرح كاشت پياده و محل هاي كاشت نهال مي خكوبي مي شود. سپس با
توجه به نوع روش آبياري، نسبت به آماد هسازي حوضچه، جوي و پشته و يا لوله هاي
آبياري قطره اي اقدام مي گردد.
براي كاشت نهال، در مح لهای می خکوبی شده، گود هاي به ابعاد 50 سانتيمتر كنده و سپس
در هر کدام تعداد یک یا دو نهال ریش هدار سالم قرار داده و سپس گوده را با خاك خودش پر
و با پا لگد و بعد آبياري م يكنيم. زمان انتقال نهال از خزانه تقريباً همزمان با تهيه قلمه، در
اواخر زمستان و زماني است كه جوان ههاي برگي قرمز شده و در حال باز شدن هستند.
 هنوز هم تعدادی از باغداران، قلمه را مستقیماً در زمین اصلی می کارند. در این
صورت بعد از انجام مراحل آماده سازی در هر گوده تعداد چهار عدد قلمه در جهات
5 سانتيمتر از سر قلمه ها بالاتر از - مختلف، ب هصورت مايل و به نحوي كه فقط حدود 10
سطح خاك باشد، قرار داده و سپس گوده را با خاك خودش پر و با پا لگد نموده و بعد
آبياري صورت می گیرد. كشت مستقيم قلمه در زمين اصلي، به دليل مصرف آب زياد و
غير يكنواخت شدن شدن باغ )به علت سبز نشدن تعدادي از قلمه ها( روش مناسبي
نيست و بهتر است ابتدا قلمه ها را در خزانه كاشت و نهال های ریشه دار را در سال بعد
به زمين اصلي منتقل نمود.
اغلب باغداران یزدی، در سال های اولیه که نهال های انار کوچک هستند، اقدام به
کاشت یونجه در زمین می نمایند. بعضی نیز در بین ردیف ها اقدام به کاشت درختان هلو
نموده و به این ترتیب تا زمان بارور شدن درختان انار از آب و زمین حداکثر استفاده را
می نمایند. این کار درصد آفتاب سوختگی میوه انار را در سالهای اولیه که درختان انار
هم پوشانی ندارند، کاهش می دهد و اقدام مناسبی به نظر م یرسد، هر چند مشکلاتی را
برای کنترل آفات و بیماریهای هلو در بردارد و لازم است از هرگونه سمپاشی روی آنها
اجتناب گردد. در غیر اینصورت باعث استقرار کنه قرمز پاکوتاه روی درختان جوان شده
4 سال و هم زمان با بارور - و مشکلات زیادی را در پی خواهد داشت. درختان هلو بعد 5
شدن درختان انار حذف می گردد.
  8- هرس
هرس در درختان انار يكي از مهمترين عواملي است كه جهت افزايش عملكرد و توليد
ميوه مرغوب و با كيفيت صورت م يگيرد. هرس در درختان انار يك عمل ضروري و مستمر
م يباشد. زيرا انار داراي رشد رويشي شديد بوده و پاجوش و تن هجوش زياد توليد م يكند و
در صورت عدم هرس، ظرف مدت كوتاهي به حالت انبوه و پرپشت درآمده و محصول آن از
جهت كمي وكيفي شديداً كاهش م ييابد. در عين حال هرس درختان انار به تجربه كافي نياز
دارد. عدم توجه به شرايط اقليمي منطقه و هرس غيرفني و شديد باعث آفتا بسوختگي
ميوه و خشكيدگي تنه و شاخ ههاي در معرض تابش مستقيم آفتاب م يگردد.
بطور كلي دو نوع هرس شامل هرس فرم)تربيت( و هرس باردهي در درختان انار
انجام مي گيرد.
الف- هرس فرم  (هرس تربيت)
هرس فرم يا شك لدهي در سالهاي اوليه كاشت نهال انجام م يشود و خود شامل دو
نوع م يباشد:
 -1 هرس فرم پاكوتاه (بوته اي )
30 سانتيمتر مي باشد. - در اين نوع هرس درخت داراي يك تنه كوتاه به ارتفاع 40
30 سانتيمتر قطع مي كنند و روي تنه - بدين منظور نهال را به هنگام كاشت از ارتفاع 40
كوتاه باقيمانده، از بين شاخ ههاي سبز شده دو شاخه انتخاب و بقيه را حذف مي كنند. در
سال دوم شاخه هاي انتخابي سال قبل را از30 سانتيمتري قطع مي كنند. سپس رويهريك از اين شاخه ها، از بين شاخه هايجديد دو شاخه انتخاب مي شود. در سالسوم، شاخه هاي جديد را مثل سال قبل
به اندازه 30 سانتيمتر نگهداشته و بقيهرا قطع مي كنيم. سپس روي هر كدام سه
  شاخه تازه و قوي نگه داشته و بقيه را حذف مي كنند. روي شاخه هاي انتخابي نيز حدود
دو سوم طول شاخه را باق يگذاشته و بقيه قطع مي گردد. بدين ترتيب در پايان سال سوم
روي هر درخت 12 شاخه خواهيم داشت.
 2- هرس فرم پابلند
در هرس پابلند درخت داراي يك تنه خواهد بود. در اين نوع هرس نهال را بعد از
50 سانتيمتري قطع و در سال بعد از بين شاخ ههاي فرعي رشدكرده، - كاشت از ارتفاع 60يك شاخه قوي واقع در بالاي تنه دو سالهرا نگه داشته و بقيه را حذف مي كنيم.از سانتيمتر نگه - اين شاخه نيز حدود 80داشته و بقيه قطع مي گردد. در سال سوم4-5 شاخه قوي و سالم در جهات مختلف
و با زاويه باز نسبت به تنه باقي گذاشتهو بقيه را حذف مي كنند. روي شاخه هايانتخابي هم حدود دو سوم طول را نگهداشته و بقيه را قطع مي كنيم.هرچند هرس نوع پابلند براي استفادهاز تراكتور و ادوات مكانيزه مناسب است،ولي بدليل سخت شدن عمليات هرسباردهي و برداشت محصول، كمتر مورد استقبال اناركاران قرار گرفته است.
ب- هرس باردهي
هرس باردهي يك عمليات ضروري و مستمر در با غهاي انار است و خود شامل هرس
سياه)زمستانه( و ديگري هرس سبز)هرس تابستانه( مي باشد.  
|+| نوشته شده توسط جواد جعفرزاده در سه شنبه دوم آذر 1389  |
 
 
بالا